İlim Yayma Cemiyeti’nde Alevilik Üzerine Tartışmalar… Salondan Tepkiler: Şeriat Meselesi

Başakşehir İlim Yayma Cemiyeti Düşünce Platformu, Alevilik ve Bektaşilik üzerine bir etkinlik gerçekleştirdi. “Kemalizm İdeolojisinin Alevi-Bektaşi Politikası” başlıklı seminerde Horasan Erenleri Dernekler Federasyonu Genel Sekreteri Ali Rıza Özkan, konuşmacı olarak yer aldı. Toplantıda Cumhuriyet dönemi Alevi-Bektaşi politikaları, toplumsal bölünmeler ve Alevilik ile Sünnilik arasındaki ilişkiler değerlendirildi.

Özkan, toplantının detaylarını Odatv’ye aktardı. Osmanlı yönetim şekli ile şeriat kavramının tartışıldığı bu toplantıda görüş ayrılıkları olduğunu belirten Özkan, karşılıklı açıklamalar sonrası uzlaşmanın sağlandığını ifade etti.

Etkinlikte Alevilerin siyasi tercihleri de gündeme geldi. Özkan, 1950’li yıllarda Alevi-Bektaşi toplumunun önemli bir kesiminin Demokrat Parti’yi desteklediğini ve bazı Alevi kanaat önderlerinin bu partide siyaset yaptığını ileri sürdü. 1960’lı yıllardan itibaren sola yönelimde ise şeriat korkusunun etkili olduğu yorumunu yaptı.

OSMANLI BİR ŞERİAT DEVLETİ MİYDİ?

Özkan, konuşması esnasında Türklerin tarih boyunca din devleti kurmadığını belirttiğini, Osmanlı’yı da bu çerçevede ele almasının ardından salondan itirazlar yükseldiğini aktardı.

Osmanlı’da padişahın şeyhülislamdan daha fazla yetkiye sahip olduğunu belirten Özkan, devlet yönetiminde son kararın din adamlarına bırakılmadığını savundu. Bu nedenle Osmanlı’yı din adamlarının yönettiği bir devlet olarak tanımlamanın hatalı olduğunu ifade etti.

Özkan, bu düşüncesinin bazı katılımcılarda şaşkınlık yarattığını ancak tartışmanın sert bir gerginliğe dönüşmediğini söyledi.

İLİM YAYMA’DA ŞERİAT KAVRAMI TARTIŞILDI

Özkan’a göre salondaki itirazların arkasında şeriat terimine atfedilen farklı anlamlar yatıyordu. Katılımcıların şeriatı dini kurallara uygun yaşamak şeklinde değerlendirdiğini belirten Özkan, kendisinin ise devletin dini esaslara göre yönetilmesini kastettiğini ifade etti.

Alevilikteki dört kapı öğretisinin ilk kapısının da şeriat olduğunu hatırlatan Özkan, dini kurallara uymanın devlet yönetimini dini esaslara dayandırmaktan ayrı tutulması gerektiğini savundu.

Türkiye’de din esaslarına dayanan bir siyasi yönetimin kurulmasını mümkün görmediğini de vurgulayan Özkan, ülkenin tarihsel birikimi ve toplumsal yapısının buna müsaade etmeyeceğini dile getirdi.

Toplantıda cami ve cemevinin statüsü de konuşuldu. Özkan, bu iki ibadet mekanının birbirinin eşdeğeri olup olmadığına dair yapılan tartışmaların Alevilerle Sünniler arasındaki ayrışmayı derinleştirebileceğine dikkat çekti.

TÜRKİYE’DEKİ SÜNNİLİK VE ALEVİ MEŞREPLERİ

Özkan ayrıca toplantıda Türkiye’deki Alevilik ile Sünniliğin diğer ülkelerdeki dini geleneklerden farklı özellikler taşıdığını anlattı.

Türkiye’deki Sünnilerin Hz. Ali’ye duyduğu sevgi ve Ehlibeyt’e gösterdiği saygının iki topluluk arasında önemli bir ortaklık oluşturduğunu söyleyen Özkan şu ifadeleri kullandı:

Türkiye’deki Alevilerle Sünnilerin birbirlerine sanıldığından daha fazla benzerlik taşıdığını belirten Özkan, bu iki geleneğin diğer ülkelerdeki Şii ve Sünni topluluklarla tamamen aynı olmadığını savundu. Katılımcılar da bu değerlendirmeyi desteklediğini ifade etti.

Özkan, Alevilik ile Sünnilik arasındaki farklılıkların çatışma alanına dönüştürülmemesi gerektiğinin altını çizdi.

BİLAL ERDOĞAN’ALEVI-BEKTAŞI PROJESİNDE YER ALDI

Ayrıca Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı Kurucu Başkanı Dr. Ali Arif Özzeybek, İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmeye dair sosyal medya hesabından bilgi paylaştı.

Özzeybek, “Akleden Kalbin İklimi: Aslan ve Ceylanın Buluşması” projesi kapsamında Bilal Erdoğan’ı ziyaret ettiğini belirtirken; görüşmede Anadolu’nun birlikte yaşama mirasının genç nesillere aktarılması ve farklılıklara saygının artırılması konuları üzerinde durduklarını açıkladı.

Özzeybek’in ifadesine göre Bilal Erdoğan 9 Aralık’ta Çanakkale’de gerçekleştirilecek programda konuşmacı olarak yer alacak.

İlim Yayma Vakfının geçmiş akademik yayınlarında da Alevilik-Bektaşilik konusuna yer verilmektedir. Vakfın Kur’an ve Tefsir Akademisi tarafından 2017 yılında düzenlenen sempozyumda yayımlanan bildiriler kitabında Ercan Şen’in “Türkiye’deki Dini Grupların Kur’an Anlayışına Dair Yapılan Çalışmalar: Alevilik-Bektaşilik Örneği” başlıklı araştırması bulunmaktadır.