Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) boşandıktan sonraki eşe süresiz nafaka verilmesini öngören yasal düzenlemeyi iptal etmesinin ardından dikkatler 13’üncü Yargı Paketi’ne yöneldi. AK Parti grubunun hazırladığı ilk taslak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla yeniden gözden geçirilmek üzere genişletildi.
AK Parti Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısında, Grup Başkanı Abdullah Güler AYM’nin iptal kararının gerekçelerini ve 9 aylık yasal süreci aktardı. Güler, boşanma ve nafaka davalarına dair alternatif çözüm önerilerini içeren bir taslağı Cumhurbaşkanı’na sundu. Erdoğan’ın “Bu önerilerle yetinmeyin.” talimatına dayanarak; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ilgili birimleri, akademisyenler, aile hâkimleri ve sivil toplum kuruluşları ile kapsamlı yeni görüşmeler gerçekleştirilecek.
MASA ÜSTÜNDEKİ 5 TEMEL KRİTER
Genişletilmesine karar verilen çalışmanın merkezinde, nafaka süresini doğrudan etkileyen 3 ile 5 yıl evlilik süresi, nafakanın bağlanacağı kişinin sosyal durumu, yeniden evlenme olasılığı, çalışıp çalışmadığı ve çocuğu olup olmadığı gibi kriterler ön plana çıkıyor.
Nafaka düzenlemeleriyle ilgili tartışmalar hız kesmeden devam ederken, hukukçulardan dikkat çekici değerlendirmeler gelmeye sürüyor.
Avukat Altın Mimir ve Göknur Mercan’ın süresiz nafaka konusundaki görüşlerini YENİÇAĞ’a aktardılar.
Avukat Altın Mimir, son günlerde yeniden gündeme gelen nafaka düzenlemesi tartışmalarına dair çarpıcı yorumlarda bulundu. Yapılmak istenen değişikliklerin mevcut Medeni Kanun’daki maddelerle birebir örtüştüğünü vurgulayan Mimir, “süresiz nafaka” algısının yapay bir gündem yarattığını belirterek adalet sistemindeki esas sorunun yargılamaların aşırı uzun sürmesi olduğunu ifade etti.
“BUGÜNKÜ DÜZENLEMEDE ZATEN SÜRESİZ NAFAKA DİYE BİR ŞEY YOK”
Nafaka tartışmalarının yanlış bir zemin üzerinden yürütüldüğünü dile getiren Mimir, toplumda erkekler tarafından oluşturulan bir algıyla sınırsız ve koşulsuz bir “süresiz nafaka” varmış gibi bir izlenim yaratıldığını belirtti.
Mevcut Medeni Kanun hükümlerinin zaten hâkimlere geniş takdir yetkisi sağladığını kaydeden Mimir şu değerlendirmeyi yaptı:
“Aslında mevcut düzenlemede bizim Medeni Kanunumuzda süresiz nafaka diye bir kavram yok. Bugün bile Aile Mahkemeleri boşanma davalarında evliliğin süresi, çocuk olup olmadığı gibi unsurlara bakıyorlar.”
‘YARGI SİSTEMİNDEKİ TIKANIKLIK İNSANLARI PERİŞAN EDİYOR’
Türkiye’deki yargı süreçlerinin uzunluğuna sert tepki gösteren Altın Mimir, ilk derece mahkemelerindeki gecikmelerin telafisi mümkün olmayan mağduriyetler yarattığını söyled:
“Yeniden evlenme olasılığını ortadan kaldıran bir yargılama sistemimiz var. İlk derece mahkemesinde dava 7-8 yıl sürüyor. Ardından istinaf mahkemesinde 2-3 yıl devam ediyor. Temyizde ise 1 yıl bekliyor. Birçok müvekkilim çocuk sahibi olamayacak korkusuyla zor durumda kaldı. O kadar kötü işleyen bir yargılama sistemimiz var ki… 2-3 yıl süren evliliğin boşanma süresi iki kat uzun süre alan davalar var. Benim hala 2020’de açılmış ilk derece olan mahkemelerim bulunuyor.”
Bu gecikmelerin velayet davalarını da karmaşık hale getirdiğini belirten Mimir, çocukların 18 yaşına girmesi nedeniyle mahkemelerin artık velayet kararı veremeyecek duruma geldiğini vurguladı.
“NAFAKA SADECE KADINA VERİLEN BİR HAK DEĞİL”
Nafakanın cinsiyet odaklı bir imtiyaz olarak gösterilmesini eleştiren Mimir, yasal çerçevenin eşlerin ihtiyaçlarına göre şekillendiğini hatırlattı:
“Bahsedilen kriterler hâkimlere Türk Medeni Kanunu’nun mevcut haliyle de tanınmıştır. Nafaka yalnızca kadına verilen bir hak değildir; eşlerden kimin ihtiyacı varsa ona nafaka verilir. Erkeklere nafaka ödeyen birçok kadın bulunmaktadır.”
“KADIN İSTİHDAMINDA GERİDEYİZ; SEBEBLER ORTADAN KALDIRILMADAN AĞRI KESİCİ VERMEKTEYIZ”
Sosyal cinsiyet eşitsizliğine ve kadınların ekonomik durumuna dikkat çeken Mimir, nafaka tartışmalarının asıl sorunu çözmek yerine sonuçlar üzerinden ilerlediğini ifade etti:
“Aile toplumun temelidir. Nafaka boşanmanın ardından o toplumsal yapının dayanışmasını sürdürebilmek için ödenmektedir. Kadına nafakaya veriliyor diye sürekli ses çıkarılıyor ama kadın ülkemizde oldukça ötekileştirilmiş durumda… Bugün Cumhuriyet Bayramı; biz hep ‘Cumhuriyet kadındır’ diyoruz fakat kadınlarımızın istihdam oranları dünya çapında en düşük olanlardan biri. Patron kadın sayısı çok az.”
Mimir mevcut durumu bir hastalıkla tedavi ilişkisine benzeterek şu tespitte bulundu:
“Eğer nafakayla ilgili bir düzenleme yapıyorsak önce bu durumun oluşmasına neden olan faktörleri ortadan kaldırmalıyız. Kadın erkek eşitliğini sağlayarak kadının nafakaya olan ihtiyacını azaltmalıyız. Sebepleri göz ardı ederek sonuçlara odaklanıyoruz; bu da hastalığın ağrı kesiciyle giderilmesi gibidir! Aslında sebebin tespit edilip ortadan kaldırılması gerekmektedir.”
KUSURLU KADINA NAFAKA VERİLMİYOR
Mevcut yasaların kusurlu tarafları korumadığını belirten Mimir kamuoyunda yaygın yanlış bilgilere dikkat çekti:
“Eğer kadın boşanmada kusurluysa zaten ona nafaka verilmez. Bu çok önemli bir detaydır. Eğer kadın ailenin sürdürülebilirliğini bozuyorsa ona süreli bile olsa nafaka verilmez. Burada asıl mağdur edilen boşanmak zorunda kalan, çalışmayan ve kendi suçu olmadan yuvası dağılan kadının korunması adına yapılan düzenlemelerdir.”
“BU SUNÎ GÜNDEM HAKLARIMIZI KISITLAMAK İSTEDÎĞİNİN GÖSTERGESIDIR”
Meydana getirilen yapay gündemin kadınların haklarını geriye götüreceği kaygısını dile getiren Altın Mimir Cumhurbaşkanının talimatının önemine vurgu yaptı:
“Bu yapay gündemin oluşturularak bugüne kadar sahip olduğumuz hakların kısıtlanmasını büyük üzüntüyle karşılıyorum. Sayın Cumhurbaşkanının verdiği talimatta ‘bu önergeye bağlı kalmayın’ ifadesi oldukça önemlidir; aksi halde kadınlar daha fazla zorluk çekerler.”
AVUKAT MERCAN’DAN NAFAKA UYARISI: TEK BAŞINA SÜRE SINIRI GETİRMEK YENİ MAĞDURİYETLER DOĞURUR!
Avukat Göknur Mercan da nafakanın sadece süre sınırına indirgenemeyeceğine dikkat çekerek yapılacak değişikliklerde somut kriterlerin ve hakkaniyet dengesinin gözetilmesi gerektiğini söyledi.
“EVLILIK SÜRESI TEK BAŞINA KRITER OLAMAZ”
Merdivenin her basamağındaki unsurlar arasında evlilik süresinin tek başına göz önünde bulundurulmasının yanlış neticelere yol açabileceğini vurgulayan Mercan şu ifadeleri kullandı:
“Tarafların yaşı, sağlık durumu, eğitim düzeyi, çalışma imkanları, gelir ve mal varlıkları ile sosyal güvenlik durumları dikkate alınmalıdır; ayrıca evlilik süresi boyunca oluşmuş ekonomik bağımlılık ile boşanma sonrası kişinin kendi geçimini sağlama kapasitesi de değerlendirilmelidir.”
“MAHKEMELERIN IS YÜKÜ VE HÂKIMLERIN ROLÛ ARTACAK”
Yeni yasal modelin adalet sistemi üzerindeki etkilerine de değinen Mercan mahkemelerin çok daha titiz inceleme süreçlerine ihtiyaç duyacağının altını çizdi:
“Böyle bir düzenleme mahkemelerin sorumluluklarını artıracak aynı zamanda iş yüklerini de önemli ölçüde yükseltecektir. Mevcut uygulamaya kıyasla çok daha titiz ve kapsamlı incelemelerin yapılması gerekecek.”
“ASIL AMAÇ: NE ÖLÇÜSÜZ YÜK NE DE KORUMASIZLIK”
Nafakaya dair tartışmalardaki temel dengenin ne olması gerektiği üzerine düşüncelerini paylaşan Mercan taraflar arasındaki adalet duygusunun korunmasının hayati önem taşıdığını belirtti:
“Burada temel mesele nafanın süreli veya süresiz olması değil asıl hedef ölçüsüz yükümlülüklerden kaçarken alacaklı tarafı ekonomik açıdan korumasıdır.”
“ADALET HER DOSYADA AYNI SUREYI UYGULAMAK DEĞILDIR”
Herkese aynı kalıbı dayatan modellerin yeni hak kayıplarına yol açabileceği konusunda uyarıda bulunan Avukat Göknur Mercan değerlendirmesini şu şekilde tamamladı:
“Hukuki düzenleme herkes için aynı sonucu dayatan değil hâkimi somut olayların özelliklerini göz önünde bulundurarak adil sonuçlara ulaşabileceği açık ölçütler sunmalıdır.”
AYM’nin süresiz nafaka kararı sonrası başlayan dokuz aylık süre devam ederken kapsamlı mutabakat arayışı nedeniyle nefka düzenlemesinin 13’üncü Yargı Paketi’nin ilk aşamasındaki metne yetişmeyebileceği ayrıca ayrı bir takvim ile Meclis gündemine getirilebileceği bilgisi aktarılıyor.
